Mapa Karier v 4.0.0

Kariera w dobie kryzysu klimatycznego – poznaj „zielone doradztwo zawodowe”!

Autor: Marta Wrzosek; Ostatnia aktualizacja: 12.07.2024

W jaki sposób łączą się ze sobą: kryzys klimatyczny, zrównoważony rozwój i doradztwo zawodowe? Czy doradcy zawodowi mogą mieć istotny wpływ na to, jak społeczeństwa poradzą sobie ze zmianami klimatu i pomóc ludziom w znalezieniu związku między środowiskiem naturalnym a ich karierą? Przeczytaj artykuł, by poznać zupełnie nową ideę – zielone doradztwo (zawodowe)!

Okładka strony

Green Power czyli zielona transformacja 

Nauka stwierdza wyraźnie – trwający kryzys klimatyczny jest zagrożeniem dla przyszłości Ziemi. Średnia temperatura globalna wzrosła o ponad 1,5°C w stosunku do „okresu przedprzemysłowego”, a to powoduje między innymi: podniesienie poziomu mórz i oceanów; zwiększenie częstości i intensywności występujących anomalii pogodowych oraz katastrof naturalnych; masowe wymieranie gatunków zwierząt i roślin. Konsekwencją postępującej zagłady natury na Ziemi jest niedobór żywności i wzrost poziomu ubóstwa ludzi na całym świecie.

grafika z faktami na temat globalnego ocieplenia

Wraz z ustanowieniem tzw. porozumienia paryskiego powszechne uznanie kryzysu klimatycznego stało się faktem. Państwa na całym świecie postanowiły podjąć działania, które ograniczą jego skutki i pomogą ochronić ludzkość poprzez zadbanie o naszą planetę.

Czym jest tzw. porozumienie paryskie? Paryskie porozumienie klimatyczne, które zwieńczyło 21 Konferencję ONZ w sprawie zmian klimatu w 2015 roku, to plan działań mających ograniczyć globalne ocieplenie. Porozumienie podpisało 195 państw z całego świata, w tym wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej.

Oprócz rządów i instytucji publicznych, na kryzys klimatyczny zareagowało też środowisko biznesu. Firmy i przedsiębiorstwa zaczęły wdrażać różne rozwiązania, które pozwolą im na działalność neutralną klimatycznie. 

Według najnowszego raportu International Labour Organization (Międzynarodowej Organizacji Pracy), potrzeba i dostępność tzw. „zielonych” miejsc pracy dynamicznie rośnie, szczególnie w sektorach takich jak: rolnictwo, budownictwo, gospodarowanie odpadami, a przede wszystkim energetyka. W sektorze energetyki odnawialnej w 2021 r. światowe zatrudnienie wyniosło aż 12,7 miliona pracowników – to wzrost o około 700 000 nowych miejsc pracy w ciągu jednego roku!

„Zielone zawody”, czyli jakie? Póki co nie istnieje wyraźna definicja „zielonych zawodów”. Pojęcie to bywa stosowane jest zamiennie z „zielone miejsca pracy”. Postuluje się o szerokie rozumienie tych kategorii, w którym „zielone miejsca pracy” to każdy rodzaj działalności zawodowej, który pomaga chronić środowisko i walczyć ze zmianą klimatu poprzez oszczędzanie energii i surowców, promowanie energii ze źródeł odnawialnych, ograniczanie odpadów i zanieczyszczeń oraz ochronę różnorodności biologicznej i ekosystemów. Definicja pochodzi z publikacji ZIELONE MIEJSCA PRACY, opracowanej przez grupę roboczą ds. Zielonego Nowego Ładu powołaną przez frakcję Grupa Zielonych/Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim.

Również najnowszy raport Światowego Forum Ekonomicznego Future of Jobs Report 2023 wskazuje, że zmiany klimatyczne będą jednym z najważniejszych czynników zmieniających rynek pracy i wpływających na wzrost znaczenia niektórych branż i zawodów.

Na naszych oczach dokonuje się zielona transformacja.

Czym jest „zielona transformacja”? Jest to ogół działań, zjawisk i procesów, które mają na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i ochronę środowiska naturalnego. Założenia i cele zielonej transformacji to między innymi: dekarbonizacja i wykorzystywanie odnawialnych źródeł energii, gospodarka obiegu zamkniętego, pozyskiwanie surowców z odzysku, ograniczanie śladu węglowego i dążenie do neutralności klimatycznej. Dowiedz się więcej, zapoznając się z planem działania Europy, która do 2050 r. chce stać się pierwszym kontynentem neutralnym dla klimatu – Przewodzenie zielonej transformacji - Komisja Europejska.

Cele zrównoważonego rozwoju

Kryzys klimatyczny to główne, ale nie jedyne wyzwanie, z którym mierzy się ludzkość. By rozwiązać problemy współczesnego świata, w 2015 r. wszystkie państwa członkowskie ONZ przyjęły Agendę na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju (Agenda 2030). Agenda ta stanowi swoisty plan rozwoju świata, w którym potrzeby ludzi mogą być zaspokojone w sposób zrównoważony, z poszanowaniem środowiska naturalnego oraz uwzględniając potrzeby przyszłych pokoleń. Opracowano 17 Celów Zrównoważonego Rozwoju, których realizacja ma uratować nasz świat. 

grafika z wymienionymi celami zrównoważonego rozwoju

Założenia Agendy 2030 stanowią, że Cele Zrównoważonego Rozwoju są niepodzielne, co oznacza że muszą być realizowane razem, ponieważ sukces w jednym obszarze ma wpływ na realizację innego. Nadrzędnym zagrożeniem dla planety (a więc i dla istnienia ludzkości) i największym problemem są zmiany klimatyczne, które wpływają na wszystkie obszary Celów Zrównoważonego Rozwoju.

Więcej informacji znajdziesz na specjalnej Platformie Celów Zrównoważonego Rozwoju, stworzonej przez Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie. Na platformie zamieszczono szczegółowe opisy wszystkich Celów, informacje na temat działań prowadzonych przez ONZ (Organizację Narodów Zjednoczonych) w Polsce, materiały edukacyjne i graficzne.

Rozwiązanie kryzysu klimatycznego, a także osiągnięcie wszystkich Celów Zrównoważonego Rozwoju wymaga działań na wielu poziomach, ponieważ trzeba zmienić funkcjonowanie ogromnych, bardzo złożonych procesów i systemów, takich jak gospodarki. W tych przemianach każdy ma swoje zadania: rządy i instytucje państwowe, sektor prywatny, organizacje pozarządowe, ale także – a może przede wszystkim – każdy z nas. U podstaw tych koniecznych przemian leżą bowiem codzienne decyzje milionów ludzi dotyczące edukacji, pracy i kariery

Ludzie muszą zrozumieć konieczność tych zmian i to, jak wpłyną one na ich życie oraz znaleźć sposób, aby zareagować na te rewolucyjne przemiany. Radzenie sobie z taką sytuacją jest ogromnym wyzwaniem, dlatego konieczne jest wsparcie świadomych i kompetentnych wychowawczyń i wychowawców, nauczycielek i nauczycieli, doradczyń i doradców.

Młodzi w obronie klimatu 

Ogólnoświatowe badania (The Changing Childhood Project/UNICEF&Gallup 2021) wskazują na to, że wartości związane ze zrównoważonym rozwojem są istotne dla współczesnej młodzieży i młodych dorosłych oraz że chcą oni mieć możliwości prowadzenia działań na rzecz przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu (Global Youth Letter on Climate Action/British Council 2021). Co więcej, młodzież (aż 86% według badania UNICEF&Gallup) wciąż ma nadzieję, że ludzie mogą jeszcze sprawić, że negatywne konsekwencje zmian klimatycznych zostaną ograniczone lub wyeliminowane

picture

To właśnie młodzi ludzie inicjują ogólnoświatowe działania w ramach akcji Fridays for Future (z ang. Piątki dla Przyszłości) oraz Youth for Climate (z ang. Młodzież dla Klimatu), a w Polsce Młodzieżowy Strajk Klimatyczny. Jeśli więc te kwestie są dla pokolenia Zalpha tak istotne, należy zakładać, że wielu młodych ludzi będzie chciało dokonywać wyborów życiowych, w tym edukacyjnych i zawodowych, zgodnie z wartościami takimi jak sprawiedliwość społeczna i ochrona środowiska naturalnego. Według raportu Generation Z opracowanego przez firmę Oliver Wyman w 2023 r., aż 75% badanych przedstawicieli pokolenia Z stwierdziło, że rozważyłoby zmianę pracy, jeśli ich pracodawca nie wykazywałby zaangażowania w sprawy społecznie istotne. 

Kto należy do Pokolenia Zalpha? Ze względu na wspólne doświadczenia, mianem Pokolenia Zalpha określa się połączenie dwóch najmłodszych pokoleń: Generacji Z (inaczej pokolenie C[onnected] lub iGeneration), czyli osób, które urodziły się po 1995 roku, a więc już w czasach istnienia powszechnego dostępu do komputerów, internetu i technologii mobilnych; oraz Generacji Alpha, czyli – według australijskiego badacza Marka McCrindle’a – dzieci urodzone po 2010 roku, które będą potomkami wczesnej generacji Y oraz późnego pokolenia X i według prognoz będą najbardziej wykształconym i technologicznie zaawansowanym pokoleniem. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj: Zalpha: mikropokolenie polikryzysu · infuture.institute).

Wnioski, wynikające ze zjawisk i trendów opisanych powyżej, są następujące:

  1. Kryzys klimatyczny spowodował m.in. konieczność wielkich przemian gospodarczych – w tym powstania nowych branż, a także nowych miejsc pracy. 
  2. Aktualne globalne potrzeby ekonomiczno-gospodarcze sprawiają, że wielu członków pokolenia, które wchodzi lub wkrótce będzie wchodziło na rynek pracy, znajdzie zatrudnienie w zawodach określanych jako „zielone”.
  3. Pokolenia, które będą wkrótce stanowiły największą siłę na rynku pracy chcą, by ich pracodawcy angażowali się w ważne społecznie kwestie, szczególnie te, które są spójne z ich osobistymi wartościami (zgodnymi z celami zrównoważonego rozwoju).

To tylko niektóre z powodów, dla których dziedzina doradztwa zawodowego musi ulec zmianie, a doradczynie i doradcy zawodowi oraz ekspertki i eksperci związani z edukacją i rynkiem pracy powinni uzupełnić swoją wiedzę na tematy związane z zieloną transformacją, ochroną środowiska naturalnego i realizacją celów zrównoważonego rozwoju.

Czym jest zielone doradztwo zawodowe?

Chcemy przedstawić Ci zupełnie nową ideę w dziedzinie doradztwa zawodowegogreen career guidance (ang.), czyli „zielone doradztwo zawodowe”

„Zielone doradztwo zawodowe” to koncepcja, w której ludzie są wspierani w dokonywaniu wyborów związanych z rozwojem ich kariery ze świadomością i troską o kryzys klimatyczny i inne kwestie środowiskowe. „Zielone doradztwo” nie polega jedynie na kierowaniu pracowników w stronę „zielonych” zawodów, czy do „zrównoważonych” branż, ale raczej na pomaganiu ludziom w zrozumieniu wpływu ich życia zawodowego na środowisko naturalne i opracowaniu bardziej pozytywnych i zrównoważonych sposobów działania.

Koncepcja ta wynika z przekonania, że ludzie powinni rozwijać się zawodowo biorąc pod uwagę zaspokajanie swoich potrzeb i spełnianie aspiracji, ale jednocześnie, rozwijając własne kariery, ludzie powinni pamiętać o szansach przyszłych pokoleń i ich możliwościach zaspokojenia swoich potrzeb. Dlatego istotne stało się takie doradztwo, które będzie uwzględniało kwestie zmian klimatu i które pomoże ludziom w wyobrażeniu sobie możliwości zrównoważonego rozwoju dla siebie i świata.

Projekt „Eksploracja Zielonego Doradztwa” - badanie

W fundacji Katalyst Education (autor projektów: Mapa Karier oraz Pi-stacja) od dawna dostrzegamy, jak ważne są cele zrównoważonego rozwoju. Poprzez nasze projekty realizujemy już trzy cele: 4. Dobra jakość edukacji, 8. Wzrost gospodarczy i godna praca, 10. Mniej nierówności, ale bliską nam wartością jest również ochrona środowiska naturalnego.

To dlatego jesteśmy jednym z inicjatorów międzynarodowego projektu Exploring Green Guidance (Eksploracja Zielonego Doradztwa), realizowanego i finansowanego w ramach programu Erasmus+. Dzięki projektowi EGG chcemy realizować kolejny z Celów Zrównoważonego Rozwoju – 13. Działania w dziedzinie klimatu.

grafiki celów zrównoważonego rozwoju realizowanych przez fundację Katalyst Education

Exploring Green Guidance (Eksploracja Zielonego Doradztwa) to projekt międzynarodowy, biorą w nim udział organizacje, instytucje i eksperci z całej Europy: Polski, Czech, Słowacji, Wielkiej Brytanii, Norwegii, Portugalii, Danii i Francji. 

Główne cele projektu to:

  1. Zbadanie, przeanalizowanie i opracowanie koncepcji green guidance – zielonego doradztwa (zawodowego).
  2. Przedstawienie doradczyniom i doradcom zawodowym podejścia, które mogą wykorzystać do rozwijania zdolności swoich uczniów i klientów do rozumienia zmian klimatycznych i reagowania na nie w ramach dokonywanych wyborów edukacyjno-zawodowych.

Aby zrealizować założone cele, w ramach projektu podejmiemy następujące działania:

  • przeprowadzenie badania ankietowego skierowanego do doradczyń i doradców zawodowych oraz ekspertów związanych z edukacją i rynkiem pracy z różnych krajów europejskich;
  • desk research, czyli analiza istniejącej literatury naukowej oraz programów i polityk, które adresują kwestie klimatyczne w odniesieniu do doradztwa zawodowego;
  • powołanie zespołu ekspertek i ekspertów i w ramach tzw. Innovation Factories (Warsztaty Innowacji), wspólne opracowanie materiałów merytorycznych: metod, scenariuszy, pomysłów i wskazówek;
  • publikacja opracowanych materiałów edukacyjnych, takich jak: informator ze źródłami wiedzy na temat planowania zrównoważonego rozwoju zawodowego; poradnik dla doradców wraz z zestawem praktycznych narzędzi do realizacji działań z zakresu „zielonego doradztwa”; narzędzie do audytu służące doradcom i organizacjom do zidentyfikowania podejmowanych praktyk z zakresu „zielonego doradztwa” oraz zaplanowania kolejnych działań.
  • stworzenie sieci ambasadorów (w Polsce i w Europie), którzy staną się specjalistami w zakresie realizacji działań z dziedziny „zielonego doradztwa zawodowego”.

Dzięki międzynarodowej współpracy instytucji, uczelni wyższych, organizacji i ekspertów, poprzez realizację projektu Exploring Green Guidance (Eksploracja Zielonego Doradztwa), chcemy rozwinąć potencjał idei „zielonego doradztwa” w krajach partnerskich projektu oraz w całej Europie i realnie przyczynić się do zmian, które pomogą ludziom kreować swoje życie w sposób zrównoważony i z poszanowaniem środowiska naturalnego.

Jeśli zainteresował Cię temat artykułu i chcesz podzielić się swoimi przemyśleniami i/lub doświadczeniami, napisz do nas na adres kontakt@mapakarier.org lub bezpośrednio do autorki artykułu: marta.wrzosek@katalysteducation.org. Zachęcamy Cię ponadto do zapoznania się z pozostałymi artykułami na blogu w Strefie Nauczyciela!


O autorce artykułu:

Marta Wrzosek – pedagożka i doradczyni edukacyjno-zawodowa; ekspertka w zakresie systemowego doradztwa zawodowego w edukacji; od 2020 r. współtworzy Mapę Karier; autorka m.in. Praktycznego Poradnika „Indywidualne doradztwo zawodowe – rozmowa doradcza”, współautorka rekomendacji „PowerED – doradztwo zawodowe w wyrównywaniu szans edukacyjnych” oraz kursu e-learningowego „Coaching kariery na miarę XXI wieku"; od 2023 r. prowadzi badania naukowe na temat koncepcji „zielonego doradztwa zawodowego” w Szkole Doktorskiej Uniwersytetu SWPS.


Inne artykuły, które mogą Ci się spodobać:



Tekst udostępniony na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC BY 4.0). Jeśli chcesz go rozpowszechnić lub użyć w swoich materiałach, zajrzyj tutaj.