Sześć kapeluszy Edwarda de Bono

Autor: Zespół Mapy Karier; Ostatnia aktualizacja: 10.09.2026

Czy jeden zawód można zobaczyć z kilku różnych perspektyw? Dzięki temu scenariuszowi Twoi uczniowie przyjrzą się wybranej profesji, wykorzystując metodę Sześciu Myślowych Kapeluszy Edwarda de Bono. To aktywne zajęcia, które łączą doradztwo zawodowe, pracę zespołową, argumentowanie i kreatywne myślenie.

Ten pomysł w formacie PDF znajdziesz tutaj.

Cele zajęć

Uczeń:

wyszukuje i analizuje informacje dotyczące wybranego zawodu;
przedstawia zawód z różnych perspektyw;
rozróżnia fakty, opinie, emocje i przypuszczenia;
dostrzega zalety i wyzwania związane z wykonywaniem zawodu;
formułuje argumenty i przedstawia je podczas dyskusji;
współpracuje z innymi podczas realizacji zadania.

Etap edukacyjny

klasy VII-VIII
szkoły ponadpodstawowe

Realizowany punkt z rozporządzenia o doradztwie zawodowym z lutego 2019 r. (dla klas VII-VIII szkoły podstawowej)

Uczeń:

wykorzystuje umiejętności cyfrowe do efektywnego przeszukiwania ogólnodostępnych platform edukacyjnych i stron internetowych w celu pozyskania informacji na temat zawodów (2.1).

Realizowany punkt z rozporządzenia o doradztwie zawodowym z lutego 2019 r. (dla szkół ponadpodstawowych)

Uczeń:

analizuje informacje o zawodach, kwalifikacjach i stanowiskach pracy oraz możliwościach ich uzyskiwania w kontekście wyborów edukacyjno-zawodowych (2.1).

Sprzęt i materiały

tablica;
sześć karteczek w kolorach: biały, czerwony, czarny, żółty, zielony, niebieski;
naczynie do losowania karteczek, np. kapelusz, worek, plastikowy pojemnik;
wydrukowane zadania zespołów (Załącznik 1);
urządzenie z dostępem do internetu - po jednym dla każdego ucznia/uczennicy;
kartki A4, długopisy, pisaki.

Zajęcia krok po kroku

Poproś uczniów, żeby każdy/każda z nich wybrał/wybrała jeden zawód, który uważa za ciekawy i wart bliższego poznania. Następnie jeden z uczniów zapisuje na tablicy kolejno zgłaszane profesje. W przypadku powtarzających się propozycji przy danej nazwie zostaje dopisana kolejna kreska, dzięki czemu można określić, które zawody cieszą się największym zainteresowaniem grupy. Na podstawie zebranych propozycji uczniowie wspólnie wybierają zawód, który uzyskał największą liczbę wskazań.

Młodzież będzie teraz pracować w grupach z wykorzystaniem metody Sześciu Myślowych Kapeluszy Edwarda de Bono, której celem jest spojrzenie na wybraną profesję z różnych perspektyw oraz rozwijanie umiejętności analizy, argumentowania i kreatywnego myślenia.

Najpierw należy wybrać moderatora dyskusji. Możesz nim być Ty lub jeden z uczniów (chętny lub wskazany przez Ciebie). Wrzuć przygotowane wcześniej karteczki w kolorach: białym, czerwonym, czarnym, żółtym, niebieskim, zielonym, które odpowiadają poszczególnym sposobom myślenia według metody Sześciu Myślowych Kapeluszy Edwarda de Bono, do naczynia do losowania. Moderator losuje niebieską karteczkę. Resztę uczniów podziel na 5 grup i poproś przedstawicieli grup o wylosowanie jednej z pozostałych pięciu karteczek.

Zadaniem uczniów jest następnie odnalezienie w Mapie Karier i innych źródłach internetowych zawodu, który uzyskał największą liczbę wskazań w poprzednim kroku, i przygotowanie na jego temat konkretnych informacji, zgodnych z wytycznymi wylosowanego koloru kapelusza. Ustal z uczniami, ile czasu mają na wykonanie tego zadania. Rozdaj grupom wydrukowane i wycięte wskazówki - Załącznik 1 - podpowiadające na czym mają się skupić podczas szukania informacji o zawodzie oraz kartki A4 i długopisy.

Następnie przeprowadźcie dyskusję pod hasłem „Czy warto w przyszłości zostać…?”. Podczas rozmowy uczniowie wykorzystują zgromadzone informacje i przygotowane argumenty, przedstawiając wybrany zawód z różnych perspektyw. Uczniowie powinni wcielić się w swoje role i podczas dyskusji prezentować charakterystyczny dla danego kapelusza sposób postrzegania analizowanej profesji. Rolą moderatora jest czuwanie nad przebiegiem dyskusji, udzielanie głosu poszczególnym grupom oraz dbanie o jej uporządkowany charakter.

Na zakończenie lekcji możesz zachęcić uczniów do stosowania techniki kapeluszy w innych życiowych sytuacjach, np. do rozwiązywania trudnych problemów. Wcielając się po kolei w kolejne kapelusze można spojrzeć na tę samą kwestię z różnych stron i wyjść spoza swojego zwykłego schematu myślenia.

Możesz też opowiedzieć uczniom pokrótce o „myśleniu lateralnym” i zachęcić ich do rozwiązania w domu zagadek, które bez problemu znajdą w Internecie. Są to łamigłówki wymagające wyjścia poza zwyczajny schemat myślowy. Jedna z najbardziej znanych to: „Ojciec i jego syn mieli wypadek samochodowy. Ojciec zmarł, a syna przewieziono karetką do szpitala. Gdy chirurg go zobaczył krzyknął: "Nie mogę operować tego chłopca, on jest moim synem!". Jak to możliwe?”

Źródła i dokładniejsze opisy zadań stojących przed każdym z „kapeluszy” można znaleźć na stronach:

Jeśli przeprowadziłaś/eś zajęcia na podstawie tego pomysłu na lekcję, będziemy wdzięczni za wypełnienie anonimowego formularza feedbacku. Dzięki Twojej opinii będziemy mogli ulepszać nasze obecne i kolejne scenariusze zajęć. Dziękujemy za Twój wkład w rozwój Mapy Karier!

Jeśli chcesz się z nami skontaktować, napisz do nas na adres kontakt@mapakarier.org.

Inne pomysły na lekcje, które mogą Ci się spodobać: